Một số đá quý phát sáng đỏ, xanh hay tím khi gặp tia UV – nhưng tại sao lại như vậy? Tất cả nằm ở tạp chất, cấu trúc tinh thể và ‘bí mật bên trong’ của từng loại đá

1. Ruby (Hồng ngọc) – Phản ứng UV rất mạnh

• Ruby tự nhiên phát quang đỏ rực dưới UV (đặc biệt UV ngắn).

• Ruby nhân tạo (flux, Verneuil) cũng phát quang, nhưng đôi khi sáng hơn mức bình thường.

• Ruby xử lý nhiệt mạnh hoặc nhuộm thủy tinh giảm phát quang.

---

💎 2. Sapphire xanh – Tùy nguồn, có hoặc không

• Sapphire xanh thường không phát quang mạnh.

• Sapphire Kashmir, Sri Lanka đôi khi phát ánh xanh hoặc trắng nhẹ.

• Sapphire tổng hợp Czochralski / Verneuil có thể phát quang bất thường.

---

3. Spinel

• Spinel đỏ tự nhiên thường phát quang đỏ hồng.

• Spinel tổng hợp thì phát quang rất mạnh, dễ phân biệt.

---

4. Diamond (Kim cương)

• Khoảng 30% kim cương phát quang xanh dương dưới UV.

• Màu khác có thể xuất hiện: vàng, cam, xanh lục.

• Kim cương lab-grown CVD thường không phát hoặc phát theo pattern khác.

---

5. Fluorite (Huỳnh thạch) – Phát quang cực mạnh

• Màu xanh – tím – vàng, độ phát quang rất mạnh.

• Gặp nhiều khi khách mang “đá giá rẻ” tới kiểm tra.

---

6. Scolecite, Calcite, Aragonite – Nhóm khoáng phát UV mạnh

• Phát quang đỏ – cam – xanh tùy tạp chất.

• Nhiều mẫu rẻ được bán “đá phong thủy phát sáng”.

---

7. Opal (Ngọc mắt mèo / Ngọc thạch anh lửa)

• Một số opal trắng hoặc opal Ethiopia phát ánh xanh – trắng nhẹ.

TẠI SAO ĐÁ QUÝ PHẢN ỨNG VỚI TIA UV?

🔬 1. Do tạp chất (nguyên tố vi lượng) bên trong đá

Đá quý tự nhiên không bao giờ tinh khiết 100%.
Chúng luôn chứa một số nguyên tố vi lượng như:

• Cr (Crom) → làm Ruby phát sáng đỏ

• Mn (Mangan) → làm Spinel, Fluorite phát sáng

• Ti (Titan), Fe (Sắt) → ảnh hưởng mạnh đến Sapphire

Những nguyên tố này hấp thụ tia UV và sau đó phát lại ánh sáng nhìn thấy, tạo ra hiện tượng phát quang (fluorescence).

👉 Vì vậy, khác tạp chất → khác độ phát sáng.

---

⚡ 2. Do cấu trúc tinh thể bên trong

Mỗi loại đá có mạng tinh thể khác nhau.
Một số cấu trúc cho phép electron bị “kích thích” khi gặp UV → phát sáng.

• Ruby và Spinel có cấu trúc cubic và trigonal, rất dễ tạo hiệu ứng phát quang.

• Sapphire (corundum) thì ít phát quang hơn vì cấu trúc và tạp chất Fe làm “tắt” độ sáng.

---

💥 3. Do lỗi tinh thể (defects) trong đá

Trong quá trình hình thành, đá tự nhiên xuất hiện các “khuyết điểm” nhỏ:

• khoảng trống nguyên tử

• chỗ lệch tinh thể

• bao thể cực nhỏ

Những lỗi này cũng có thể phản ứng với tia UV, tạo ra ánh sáng xanh – đỏ – vàng tùy đá.

👉 Vì vậy đá hoàn toàn tự nhiên đôi khi phát quang rất đẹp.

---

🧪 4. Đá tổng hợp phát quang khác vì có công thức hóa học “quá sạch”

Đá nhân tạo thường có:

• tạp chất đồng nhất, đôi khi nhiều Mn hoặc Cr → phát sáng mạnh bất thường

• ít sắt, làm đá sáng hơn đá tự nhiên

• mạng tinh thể hoàn hảo → electron kích thích mạnh

Nên nhiều viên Spinel hoặc Ruby tổng hợp sáng rực như đèn neon dưới UV.

---

⚠️ 5. UV không quyết định đá thật hay giả

Nhiều người hiểu lầm:

Sự thật:

✔ Đá thật có thể phát hoặc không phát
✔ Đá giả cũng có thể phát hoặc không phát

Quan trọng là: mức độ phát quang có “đúng chuẩn” của loại đá đó hay không.

🔮 Xem Mệnh – Chọn Đá Hợp Năng Lượng